Przyczepność opon jest jednym z podstawowych parametrów wpływających na bezpieczeństwo jazdy. Właśnie dlatego podawanie jej wartości na etykiecie stało się obowiązkiem producentów ogumienia. Od czego zależy poziom przyczepności opony i jak jest sprawdzany?
Czym jest przyczepność opon i jak jest oznaczana?
Z punktu widzenia fizyki, przyczepność opony zależna jest od tego, z jaką siłą pojazd naciska na powierzchnię drogi oraz jak duże tarcie zachodzi pomiędzy oponą a nawierzchnią. Pierwszy parametr zależny jest od masy samochodu, tego z jaką prędkością się porusza, a także od jego właściwości aerodynamicznych. Drugi zależy od rodzaju nawierzchni drogi oraz od efektów pracy producentów opon, których celem jest stworzenie mieszanki gumowej i bieżnika, które będą zapewniały jak najlepsze tarcie międzypowierzchniowe, nie dopuszczając do poślizgów. Ważnym aspektem badań w tym zakresie są także trwałość i warunki eksploatacji produktu. Chodzi o czas, po którym opona może utracić swoje parametry. Zwykle ma nań wpływ przebieg wykonywany z wykorzystaniem danej opony, rodzaj nawierzchni, na której jest użytkowana oraz aspekty poboczne (np. czy opona jest użytkowana zgodnie z przeznaczeniem – zimowa w sezonie zimowym, letnia latem – oraz czy jest eksploatowana z odpowiednim ciśnieniem).
CZYTAJ TAKŻE: Opony zimowe w Czech, Słowacji, Austrii
Dla wygody i bezpieczeństwa właścicieli pojazdów, władze unijne wprowadziły w 2012 r. obowiązek badania przyczepności opon na mokrej nawierzchni przed dopuszczeniem ich do sprzedaży. Informacja o wyniku badania musi znaleźć się na etykiecie produktu. Aby sprawdzić przyczepność opon przed zakupem, wystarczy zatem spojrzeć na etykietę i odszukać charakterystyczny symbol opony broczącej w kałuży zestawionej z symbolem chmury opadowej. Poniżej tego symbolu podana jest jedna z liter od A do F (z pominięciem litery D) w przypadku opon produkowanych do 2021 r. oraz od A do E (po styczniu 2021 r.). Podawana litera świadczy o wyniku testu hamowania przeprowadzonego na śliskiej nawierzchni.
Przyczepność opon na śliskiej powierzchni
Test polega na rozpędzeniu auta do 80 km/h na specjalnym, pokrytym wodą torze (w określonych warunkach pogodowych i temperaturowych) i zahamowaniu w wyznaczonym punkcie. Następnie mierzona jest droga hamowania. Im gorszy wynik tym dalsza litera alfabetu. Różnica pomiędzy każdą z liter to odległość mniej więcej jednej długości samochodu. Pomiędzy najwyższą a najgorszą klasą opon jest co najmniej 18 metrów różnicy.
Technicznie, przyczepność opon na śliskiej nawierzchni zależy od wielu zmiennych, dlatego też przy zakupie warto sprawdzać podaną na etykiecie klasę opon dla konkretnego rozmiaru, który zamierzamy kupić. W wielu przypadkach ten sam model opony występujący w różnych rozmiarach posiada różne klasy przyczepności opony.
Jak sprawdzić przyczepność opon?
Czy można sprawdzić przyczepność opon we własnym zakresie? Zdarzają się sytuacje, w których przychodzi nam prowadzić pojazd na oponach, o których niewiele wiemy. Kiedy np. kupiliśmy pojazd wyposażony w komplet ogumienia lub wynajęliśmy auto z wypożyczalni. W tej sytuacji nie znamy klasy opony w zakresie przyczepności ani jej obecnego stanu technicznego. Aby wiedzieć, czy dany zestaw opon nie zawiedzie nas w przypadku konieczności hamowania na mokrej nawierzchni możemy wykonać test – wyłącznie w kontrolowanych warunkach, najlepiej na zamkniętym parkingu czy torze do jazd testowych. Po rozpędzeniu się do niewielkiej prędkości wykonajmy hamowanie awaryjne, czyli wciśnijmy hamulec punktowo z pełną siłą. W przypadku opon o słabej przyczepności, zauważymy ponadprzeciętnie długą drogę hamowania, a być może także wypadanie auta z toru jazdy i brak reakcji na polecenia z układu kierowniczego.
Przyczepność opon zimowych
W przypadku zakupu opon zimowych kierowanie się danymi zawartymi na etykiecie może okazać się niewystarczające. Wszystkie opony, niezależnie od tego czy są dedykowane wykorzystaniu w sezonie letnim, zimowym czy też przez cały rok, przechodzą ten sam test w zakresie hamowania na mokrej nawierzchni. W przypadku opon letnich jest to wystarczające, gdyż i tak ten rodzaj ogumienia nie jest zalecany do użytku w czasie występowania niskich temperatur. Opony zimowe muszą jednak mierzyć się z dodatkowymi utrudnieniami – nie tylko wodą zalegającą na jezdni, ale także śniegiem, lodem czy błotem pośniegowym.
Szukając opony zimowej, warto zatem dokładniej wczytać się w jej opis i deklarowane przez producenta parametry. Bezpieczna jazda po śniegu zależna jest w dużej mierze od układu lamelek, posiadanych przez opony zimowe. Mają one za zadanie wczepiać się w śnieg, minimalizując ryzyko poślizgu. Ważny jest także układ rowków bieżnika opony, gdyż to od niego zależy szybkość i jakość transportowania wody, śniegu i błota spod czoła opony. Im szybciej i efektywniej nadmiar wody, śniegu czy błota jest usuwany spod opony tym lepiej.
Przyczepność opon zimowych jest zależna także od warunków ich eksploatacji. Tego typu ogumienie wykonane jest z bardziej miękkiej mieszanki, która w wyższej temperaturze jest podatna na odkształcenia, skutkujące wydłużeniem drogi hamowania. Dlatego właśnie tak ważna jest zmiana opon zimowych na letnie w okresie wiosennym.